خواجه نصير الدين الطوسي
271
تنسوخ نامه ايلخانى ( فارسى )
كند . مثلا اگر جوهر را بجانب يمين تحريك كنند نقطه بجانب يسار حركت كند . و اگر روشنى بر وى افتد آبى مواج در وى مرئى شود . و هرچند روشنى اقوى باشد موج آب مذكور و حركت آن اظهر و اجلى باشد ، وضوء از وى منعكس مىشود بجسمى صيقلى كه برابر او بدارند مانند آينه . و اگر عين الهر شكسته شود ، در هر جزوى از اجزاء آن نقطه بصفت مذكوره ظاهر گردد . و ذكر عين الهر در كتب قدما نيست همانا جديد الظهورست . ( معرفة الجواهر و جواهرنامهء غياث الدين منصور ) . ( 9 ) - ص 52 س 11 و برابر صحيح نسخهء ب است كه در پاورقى گذاشته شده بدين عبارت : « و برابر نيم مثقال و سه جو نقره و برابر دو دانگ و سه تسو روى » . ( 11 ) - ص 55 س 13 زمرد صابونى سفيد تيرهرنگ است برنگ صابون ، و بعضى برآنند كه صابون اسم معدنى است . و در ارض حجاز زمرد صابونى تكون مىيابد . و از اين جهت آن را زمرد عربى نيز گويند . و اردء انواع صابونى است . ( معرفة الجواهر ) . ( 10 ) - ص 59 س 10 رنگ كرده شود كلمهء ( شود ) كه فقط در نسخهء - ع - است و در متن گذاشته شده زائد است ، و عبارت صحيح چنين است : « و بآبگينه رنگ كرده و بميناغش زمرد كنند » . ( 12 ) - ص 60 س 12 و مشهور و معروف شده است كه چون زمرد خالص را برابر چشم افعى بدارند كور شود يا بتركد . ابو ريحان بيرونى در كتاب « الجماهر » در اينباره گويد : از جمله خرافاتى كه داستانگويان همه بر آن متفقاند سيلان چشم افعى